Felsefecileri anti-felsefeci olmaya iten ortak bir payda var bana kalırsa: Hümanizm. Felsefeye başkaldırmaları, felsefenin insanlara ya da insanlığa hak ettiğini verememiş olmalarını düşünmelerinden kaynaklı.
Leibniz’in Monadoloji’si ilk bakışta ezoterik ve keyfi görünebilir (Russell da öyle düşünmüştü). Fakat monadlar aslında Descartes’ın mekanik evren anlayışındaki derin çıkmazlara verilen felsefi bir yanıttı.
Hume’un Nedensellik İlkesi’ne yönelttiği eleştiri, metafizik açısından karamsar sonuçlara yol açtığı için, Kant’ı “dogmatik uykularından uyandırmış” ve Kritik projesine yönelten en önemli sebeplerden biri olmuştur. Kant, Hume’un Nedensellik ve Doğanın Tekdüzeliği ilkelerine yönelttiği iki eleştirisini Transandantal İdealizm’den yola çıkarak sentetik a priori yargıların varlığını ortaya koyarak çözmüştür.
Modern anlamıyla felsefenin Antik Yunan toplumunda ortaya çıktığını ve diyalogların bu külliyatta önemli bir yere sahip olduğunu kabul edersek, buradan ne çıkarmalıyız? Felsefenin doğduğu yerde diyaloglar niçin bu kadar önemli bir yer tutuyordu? Bugün felsefe yaparken, diyalog kurma tutumunu örtük olarak hâlâ devam ettiriyor muyuz? Devam ettiriyorsak, bu, felsefenin özüne dair bir şey söyler mi? Ayrıca, felsefeye diyalogsal niteliğini veren şey, sormak mıdır? Buradan ne çıkar? Felsefenin özünün doğru soruları sormak olduğu mu? Öte yandan, sorular olmadan felsefe düşünülebilir mi? Peki ama, felsefi bir soru sormak, tam olarak ne anlama gelir?
Yeni biçimde bir soru üzerine düşünmeyi öneriyorum: “Ne, felsefe yapar?” Sahiden, ne felsefe yapar? Bir şeyin (bu herhangi bir şey olabilir) felsefe yapması için yeterli ve gerekli sebepler nelerdir? Zekâya mı sahip olması? Öyleyse, ne türden bir zekâ bu?”
Metafizik, gerçekliğin doğasını soruştururken, ontoloji, belirttiğimiz üzere neyin var olup neyin var olmadığını belirleyip, bu var olanlar arasındaki ilişkileri inceler.
Kant’ın metafiziği reddetmediğini, dönüştürdüğünü iddia ediyorum; o, metafiziğin spekülatif yanını yalnızca inanç ve umut sahasına bırakmıştır.
