“Felsefenin felsefesi” ya da “felsefenin doğası nedir?” sorusuyla ilgilenen felsefe alanı. Felsefenin sınırlarını, metodlarını konu edinir.
Felsefecileri anti-felsefeci olmaya iten ortak bir payda var bana kalırsa: Hümanizm. Felsefeye başkaldırmaları, felsefenin insanlara ya da insanlığa hak ettiğini verememiş olmalarını düşünmelerinden kaynaklı.
Modern anlamıyla felsefenin Antik Yunan toplumunda ortaya çıktığını ve diyalogların bu külliyatta önemli bir yere sahip olduğunu kabul edersek, buradan ne çıkarmalıyız? Felsefenin doğduğu yerde diyaloglar niçin bu kadar önemli bir yer tutuyordu? Bugün felsefe yaparken, diyalog kurma tutumunu örtük olarak hâlâ devam ettiriyor muyuz? Devam ettiriyorsak, bu, felsefenin özüne dair bir şey söyler mi? Ayrıca, felsefeye diyalogsal niteliğini veren şey, sormak mıdır? Buradan ne çıkar? Felsefenin özünün doğru soruları sormak olduğu mu? Öte yandan, sorular olmadan felsefe düşünülebilir mi? Peki ama, felsefi bir soru sormak, tam olarak ne anlama gelir?
Farz edin, çağdaş felsefi problemlerle ilgileniyorsunuz. Geçmişteki felsefeyi görmezden gelmeniz, bu problemlerde ilerleme kaydetme yetinizi sekteye uğratır mıydı?
Yeni biçimde bir soru üzerine düşünmeyi öneriyorum: “Ne, felsefe yapar?” Sahiden, ne felsefe yapar? Bir şeyin (bu herhangi bir şey olabilir) felsefe yapması için yeterli ve gerekli sebepler nelerdir? Zekâya mı sahip olması? Öyleyse, ne türden bir zekâ bu?”
Felsefenin öz-düşünümsel doğasının felsefenin belli başlı bazı özelliklerini açıkladığını görüyoruz: özel bir yönteme ve varsayımlara sahip olmamasını, yaratıcılığını, eleştirel doğasını ve tarihsel verimliliğini. Böylelikle öz-düşünümselliği felsefenin temel bir niteliği olarak ele almak da pek makul görünüyor. Bu, felsefeyi öz-düşünümsel araştırma alanı olarak tanımlamayı da haklı çıkarıyor.
