Süreğen bir benlik, bize dair her zaman aynı kalan hiçbir şey yoktur. Bu teoriye göre, gerçeğe yakından baktığımızda, olduğumuzu düşündüğümüz türden bir benlik olabilecek hiçbir şey bulamayız. Benliğin bu reddi anatman (veya anatta) olarak bilinir. Atman ve atta, sırasıyla, “benlik” anlamına gelen Sanskritçe ve Pali kelimelerken “an-” ise bir olumsuzluk ekidir.
Leibniz’in Monadoloji’si ilk bakışta ezoterik ve keyfi görünebilir (Russell da öyle düşünmüştü). Fakat monadlar aslında Descartes’ın mekanik evren anlayışındaki derin çıkmazlara verilen felsefi bir yanıttı.
Teleoloji, insanın kendi sınırlarının bir itirafına, bilişsel güçlerinin sonluluğunu kabullenişine dönüşür. İnsanlık hiçbir zaman deneyimin ötesindeki o duyularüstü alana ulaşamaz ve bu yüzden zihnin sınırlarına tâbi olmak zorundadır. Canlı varlıkları ve bir bütün olarak yaşamı anlamlandırırken elimizden gelen tek şey doğayı sanki rasyonel bir amaca ve anlaşılır ilkelere göre düzenlenmiş gibi ele almaktır. Ancak bu sayede doğayı araştırmaya, anlamaya ve onun içinde yolumuzu bulmaya devam edebiliriz.
Hume’un Nedensellik İlkesi’ne yönelttiği eleştiri, metafizik açısından karamsar sonuçlara yol açtığı için, Kant’ı “dogmatik uykularından uyandırmış” ve Kritik projesine yönelten en önemli sebeplerden biri olmuştur. Kant, Hume’un Nedensellik ve Doğanın Tekdüzeliği ilkelerine yönelttiği iki eleştirisini Transandantal İdealizm’den yola çıkarak sentetik a priori yargıların varlığını ortaya koyarak çözmüştür.
Deneyimlerimize göre bazı olay dizileri her zaman aynı sırayla gerçekleşir. Zamanın oku, bu bağlamda geçmiş ile geleceği ayırmamızı sağlayan temel kavramdır. Bu yazıda filozofların zamanın okunu açıklama girişimleri ele alınmakta; doğa yasaları, evrenin başlangıç koşulları ve uzay-zamanın yapısı olmak üzere üç farklı yaklaşım incelenmektedir.
“Is John Cage’s 4’33’’ a musical work?” will be the initial question that I am going to examine in this paper. Depending on where my argument leads me, I will either decide it to be a musical work or not.
Bir neden tam olarak nedir? Bir şeyin başka bir şeye neden olması ne demektir? Bu soruların yanıtları, bilimsel açıklama ve öngörünün yanı sıra, başkalarını yaptıklarından sorumlu tutmak için de önemlidir. Bu makale, nedensellik konusunda etkili olan üç felsefi teoriyi sunmaktadır.
Bu makalede, varlıklar arasındaki farklı bağlantı türlerini yakından inceleyerek nedensellik kavramını daha ayrıntılı şekilde ele almayı ve nedenselliğin özellikle “kelime türleri” gibi soyutlar için gerçekten ne anlama geldiğini incelemeyi amaçlıyorum.
Metafizik, gerçekliğin doğasını soruştururken, ontoloji, belirttiğimiz üzere neyin var olup neyin var olmadığını belirleyip, bu var olanlar arasındaki ilişkileri inceler.
Bir çemberin çevresinin çapına oranı gibi basit bir geometrik ilişkinin kuyruğunda evrenin tüm tarihi kodlanmış hâlde duruyorsa; bu, insan zihninin büyük bir kibirle “niyetli yaratım” sandığı eylemin, aslında bu devasa sayısal gürültü içinde doğru koordinatlara denk düşmekten ibaret olabileceği gerçeğini yüzümüze çarpar.
Kant’ın metafiziği reddetmediğini, dönüştürdüğünü iddia ediyorum; o, metafiziğin spekülatif yanını yalnızca inanç ve umut sahasına bırakmıştır.
